ทำไมคนไทยต้องกลับบ้าน?

จากช่วงหยุดยาวปีใหม่ที่ผ่านมา จะเห็นได้ว่าประชาชนยังคงออกเดินทางจาก กรุงเทพมหานครฯ มุ่งหน้าสู่ภูมิลำเนาจังหวัดต่าง ๆ ส่วนหนึ่งอาจเป็นการเดินทางเพื่อท่องเที่ยว แต่อีกส่วนหนึ่งพวกเขาเดินทางเพื่อที่จะกลับบ้าน ถึงแม้จะอยู่ในช่วงเวลาสถานการณ์โรคระบาด COVID-19 บวกกับการออกมาตรการป้องกันเฝ้าระวัง และเรียกร้องให้งดการเดินทางไปไหนมาไหนที่มีคำสั่งมาจากทางภาครัฐถึงประชาชนคนไทยทุกคน แต่ก็ไม่สามารถหยุดยั้งความต้องการที่จะกลับบ้านต่างจังหวัดของประชาชนได้ เพราะฉะนั้นจึงเกิดเป็นคำถามขึ้นมาว่า “ทำไมคนไทยต้องกลับบ้าน” จริง ๆ แล้วเรื่องนี้มันเป็นปัญหาของโครงสร้างทางสังคมหรือไม่ ถ้าหากคนไทยทุกคนมีความรักและความผูกพันกับถิ่นฐานบ้านเกิด เหตุใดคนไทยส่วนมากยังเข้ามาต่อสู้กับความเหน็ดเหนื่อยและความคิดถึงกันอยู่ในเมืองหลวง หรือพวกเขาเหล่านั้นยังไม่มีโอกาสมากพอในพื้นที่ ที่เรียกว่า “บ้าน”

คนไทยในความหมายที่ผมกำลังจะสื่อถึงนี้ คือประชากรส่วนใหญ่ในประเทศ ไม่ว่าจะเป็น ผู้ใช้แรงงาน พ่อค้าแม่ค้า พนักงานออฟฟิศ หรือคนที่ยังหาเช้ากินค่ำ กลุ่มหนึ่งที่เดินทางเข้ามาต่อสู้ตามหาโอกาสต่าง ๆ ในชีวิตยังเมืองหลวง ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้มีช่วงเวลาและโอกาสน้อยมากที่จะได้เดินทางกลับบ้านหรือภูมิลำเนา และคำว่า “กลับบ้าน” คำง่ายๆธรรมดา ดูเป็นคำปกติที่เราพูดกันเกือบจะทุกวัน อาจจะใช้เป็นคำกล่าวบอกลาเพื่อน เพื่อนร่วมงานหรือคนรู้จัก ในทุก ๆ วัน แต่คนที่ต้องห่างบ้านมาไกลไม่ได้รู้สึกรับรู้ถึงรสสัมผัสของการกลับบ้านจริง ๆ เพราะฉะนั้นแล้ว การกลับบ้านที่ผมกำลังจะสื่อถึงนี้ คงจะมีความหมายว่า การกลับไปยังภูมิลำเนาถิ่นฐานบ้านเกิด ที่อาจจะประกอบด้วย พ่อแม่ ญาติพี่น้อง ครอบครัว วิถีชีวิต หรืออะไรมากมายที่แตกต่างกันออกไป ที่มาประกอบรวมกันแล้วก่อเกิดเป็นความสุข และคงจะเป็นเหตุผลว่า “ทำไมคนไทยต้องกลับบ้าน”

หลังจากเกิดข้อสงสัยจนตั้งเป็นประเด็นคำถามนี้ขึ้นมา ผมจึงอยากลงไปถามคำถามกับพวกเขาคนที่ผมเรียกว่าคนไทย เพื่อที่อยากจะรู้สาเหตุและเหตุผล ในการกลับบ้านในช่วงวันหยุดหรือช่วงเทศกาลที่มีความสำคัญกับคนไทย ในช่วงที่ผมลงไปเพื่อหาคำตอบนี้ ผมก็ได้คำตอบจากหลายๆคนว่า ไม่ได้กลับบ้านช่วงปีใหม่เลย เหตุผลของแต่ละคนก็มีความแตกต่างกันออกไป ตัวอย่างเช่น ลุงป้าขายลูกชิ้น ที่ให้คำตอบผมมาว่าไม่ได้กลับบ้านที่ต่างจังหวัด เพราะว่า ไม่มีรถยนต์ส่วนตัวในการกลับบ้าน และไม่อยากที่จะเสี่ยงในการโดยสารขนส่งสาธารณะ ถ้าหากติดเชื้อขึ้นมาก็อาจจะเอาไปแพร่ต่อกับคนที่บ้าน ป้าบอกย้ำขัดว่าป้ากลัว แต่อีกมุมหนึ่งของคนที่ได้กลับบ้านช่วงปีใหม่ก็มีอีกแง่มุมหนึ่งที่พอจะเป็นคำตอบ “ว่าทำไมคนไทยต้องกลับบ้าน” ซึ่งเป็นแง่มุมในเชิงบวกของเหตุผลและผลลัพธ์ของการกลับบ้านของพวกเขา

ครอบครัว ความสุข ความอบอุ่น และมาตรการ เป็นซับเซตคำตอบของการกลับบ้านครั้งนี้ของทุกคน “ครอบครัว” เป็นเหตุผลหลักของทุกๆคนในการกลับบ้าน ดังเช่นประโยคที่ผมได้รับฟังมาแบบนี้ “เราควรได้ใช้เวลาที่พิเศษ อย่างช่วงวันหยุดปีใหม่ไปกับครอบครัว ในการส่งท้ายปีเก่าเพื่อเข้าสู่ปีใหม่ไปพร้อมกับทุกคนในครอบครัวที่เรารัก” คำว่าครอบครัวนี้แหละครับที่ส่งผลให้เกิดเป็น “ความสุขและความอบอุ่น” คือคำตอบจากทุกคนที่บอกตรงกันว่ากลับบ้านแล้วได้อะไร ผมคิดว่าเพียงเท่านี้ก็คงพอจะเป็นคำตอบได้แล้ว เพราะว่าความสุขและความอบอุ่น บางคนไม่สามารถหาได้จากการทำงานหรือจากสังคมในปัจจุบันนี้ แต่การได้กลับบ้านของพวกเขากลับได้รับทั้งความสุขและความอบอุ่น ได้ย้อนกลับไปเห็นภาพเดิมๆ ของการดำเนินวิถีชีวิตที่เรียบง่าย ได้รีชาร์จพลังงานให้กับตัวเอง ที่หมดไปกับการเดินที่ไร้จุดหมายในเมืองหลวง

คุณคงจะเห็นเหตุผลในการกลับบ้านในหลากหลายมุมอง ของแต่ละบุคลมาแล้ว แต่มีอีกมุมหนึ่งที่ค่อนข้างจะขัดแย้งกันก็คือ มาตรการการป้องกัน COVID-19 ของรัฐบาล ที่เรียกร้องขอให้ประชากรในประเทศลดการเดินทางไปมาระหว่างจังหวัด เพื่อไม่ให้เชื้อไวรัสแพร่กระจาย แต่ก็ไม่สามารถที่จะหักห้ามให้คนไม่เดินทางกลับบ้านต่างจังหวัดได้ แต่ก็ยังคงต้องยกเครดิตให้กับคนไทยที่รับรู้ข่าวสารที่ถูกต้อง และรักษามาตรการอย่างเคร่งครัด จากที่ผมได้รับฟังมาในต่างจังหวัดส่วนใหญ่จเป็นหน้าที่รับผิดชอบของหน่วยงาน อสม.(อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) ในการเฝ้าระวังและติดตามผู้ที่มาจากนอกชุมชน ก็นับว่าเป็นเรื่องที่ดีในการเฝ้าระวังและการรับรู้ข่าวสารของผู้ที่เดินทางกลับบ้านในช่วงที่ผ่านมา

และคงเป็นเรื่องน่าเสียดายและเสียใจ สำหรับใครหลายๆคนที่ไม่ได้เดินทางกลับบ้านในช่วงปีใหม่ที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลของเรื่องความปลอดภัย หรือความเหลื่อมล้ำที่คอยมาขัดขวางโอกาสต่างๆ ของคนต่างจังหวัดในกรุงเทพมหานคร บางคนไม่ได้กลับมาตั้งแต่สงกรานต์ ลากยาวมาจนถึงปัจจุบัน ผมคงตอบไม่ได้ว่าผมเข้าใจในความรู้คิดถึงบ้านของเขาขนาดไหน แต่ก็พอจะรับรู้ได้ถึงความรู้สึกที่ออกมาจากแววตาและน้ำเสียงของพวกเขา ที่มันแสดงออกมาว่าเขาคิดถึงที่ๆเรียกว่าบ้านของเขาไม่ใช่น้อยเลย

สุดท้ายนี้ผมหวังว่า หลายๆคนคงจะได้คำตอบและเข้าใจเหตุผลของการกลับบ้าน และ ตระหนักรู้ถึงคุณค่าของเวลาและความสุขของการได้ใช้เวลาร่วมกับคนที่เรารัก ไม่ว่ามันจะมีเวลา 1 วัน หรือ 1 นาที ก็มีความคุ้มค่าพอที่ทุกคนยอมแลกด้วยอะไรก็ตาม หลายๆคนยอมใช้เวลาบนถนนมากกว่าที่ใช้เวลาตอนถึงบ้านเสียอีก ถึงแม้ว่าความหมายของคำว่าความสุขคนเราจะไม่เหมือนกันไปสะทุกเรื่อง แต่ผมคิดว่าความหมายที่ตรงกันของใครหลายคน คงจะคือคำว่า “ครอบครัว” หรือบ้าน หรืออาจจะเป็นสถานที่ ที่รอให้เรากลับมาโอบกอดเพื่อเก็บเกี่ยวความสุขและความอบอุ่นให้ตัวเรา

 

ธนภัทร พงษ์ศรัทธาสิน